အုပ်ချုပ်ရေးအစကို မှန်းဆခြင်း

**အုပ်ချုပ်ရေးအစကို မှန်းဆခြင်း**

လူ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းတွင် **အုပ်ချုပ်ရေး** သည် မည်သည့်အချိန်က စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ကို တိတိကျကျ မည်သူမျှ မပြောနိုင်ပါ။

အကြောင်းမှာ စာပေမှတ်တမ်းများ မပေါ်ပေါက်မီကပင် လူအစုအဖွဲ့များသည် မိမိတို့အချင်းချင်း စည်းကမ်းများ ချမှတ်၍ အုပ်ချုပ်နေခဲ့ကြပြီး ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် အုပ်ချုပ်ရေး၏ အစကို **သမိုင်းအထောက်အထားများဖြင့် အတည်ပြုခြင်းထက် မှန်းဆခြင်းဖြင့်သာ ရှင်းပြနိုင်သည်။**

လူသားတို့သည် အမဲလိုက်သည့် အုပ်စုငယ်များအဖြစ် နေထိုင်စဉ်ကတည်းက အုပ်စုခေါင်းဆောင်များ၊ အမိန့်ပေးသူများ၊ အငြင်းပွားမှုကို ဆုံးဖြတ်ပေးသူများ ရှိခဲ့ကြမည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။

ထိုခေါင်းဆောင်များသည် ယနေ့ခေတ်ကဲ့သို့ အာဏာခွဲခြားထားခြင်း မရှိဘဲ **ဥပဒေပြုခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ခြင်းနှင့် တရားစီရင်ခြင်း** တို့ကို တစ်ဦးတည်း သို့မဟုတ် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့တည်းက ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြဖွယ် ရှိသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူ့သမိုင်း၏ ကနဦးအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များတွင်—

- ဥပဒေပြုရေး (Legislative)

- အုပ်ချုပ်ရေး (Executive)

- တရားစီရင်ရေး (Judiciary)

ဟူသော အာဏာသုံးရပ်ကို ခွဲခြားမထားဘဲ တစ်စုတစ်စည်းတည်း ကျင့်သုံးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

---

## အာဏာသုံးရပ်ခွဲဝေခြင်း၏ အစ

အာဏာသုံးရပ်ကို ခွဲခြားသင့်ကြောင်း အတွေးအခေါ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။

လက်ရှိတွေ့ရှိထားသော ရှေးဟောင်းစာပေအထောက်အထားများအရ ဂရိသမိုင်းပညာရှင် **ပိုလီးဘီးယုစ် (Polybius, ဘီစီ ၂၀၀ ခန့် – ဘီစီ ၁၁၈ ခန့်)** သည် ရောမသမ္မတနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို လေ့လာသုံးသပ်ရာတွင် အာဏာအမျိုးမျိုး အပြန်အလှန်ထိန်းကျောင်းနိုင်သည့် သဘောတရားကို ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့သူများအနက် အစောဆုံးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

သို့သော် ယနေ့ခေတ် နားလည်သည့် **ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေး** ဟူသော အာဏာသုံးရပ်ခွဲဝေမှုကို စနစ်တကျ ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့သူမှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံရေးဒဿနပညာရှင် **မွန်တက်စကီယူး (Montesquieu)** ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ **၁၇၄၈ ခုနှစ်** ထုတ် *The Spirit of the Laws* ကျမ်းတွင် အသေးစိတ် ရေးသားထားသည်။

---

## လက်တွေ့ကျင့်သုံးခဲ့သော နိုင်ငံများ

အာဏာသုံးရပ်ခွဲဝေမှုကို **ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအဖြစ် ပထမဆုံး စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော နိုင်ငံမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖြစ်သည်။**

**၁၇၈၇ ခုနှစ်**တွင် အမေရိကန်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲအတည်ပြုခဲ့ပြီး၊ **၁၇၈၉ ခုနှစ်**တွင် စတင်အသက်ဝင်ခဲ့သည်။ ထိုဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာသုံးရပ်ကို သီးခြားခွဲဝေထားသော ခေတ်သစ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ စံနမူနာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

**အင်္ဂလန်**တွင် အာဏာခွဲဝေမှုသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတစ်စောင်တည်းဖြင့် မဟုတ်ဘဲ သမိုင်းတစ်လျှောက် တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ အရေးကြီးသော မှတ်တိုင်များအဖြစ်—

- **၁၂၁၅ ခုနှစ်** — *Magna Carta* (ဘုရင်၏ အာဏာကို ကန့်သတ်ခြင်း)

- **၁၆၈၉ ခုနှစ်** — *Bill of Rights* (လွှတ်တော်၏ အခန်းကဏ္ဍကို အားကောင်းစေခြင်း)

တို့ကို တွေ့ရသည်။

**ပြင်သစ်နိုင်ငံ**တွင်လည်း **၁၇၈၉ ခုနှစ်** ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်း အာဏာခွဲဝေမှုအယူအဆကို လက်ခံကျင့်သုံးလာခဲ့ပြီး၊ **၁၇၉၁ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ**တွင် ထိုသဘောတရားကို ထင်ဟပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။

---

## နိဂုံး

အုပ်ချုပ်ရေးသည် ဥပဒေမပေါ်မီကတည်းက လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။

သို့သော် အုပ်ချုပ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးလာသည်နှင့်အမျှ အာဏာကို လူတစ်ဦးတည်း သို့မဟုတ် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့တည်းတွင် စုစည်းထားခြင်း၏ အန္တရာယ်များကို လူသားတို့ သဘောပေါက်လာကြသည်။

ထို့ကြောင့် ** အာဏာကို ခွဲဝေခြင်း၊ အပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းခြင်း (Checks and Balances) ** ဟူသော အယူအဆသည် ခေတ်သစ်နိုင်ငံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်၏ အရေးပါသော အခြေခံမူတစ်ရပ်အဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

နေမျိုးဝေ

#MNP #News